Super User

Tahadhari: matunda na mbogamboga nyingine zina sumu!

18 December 2017

Matunda na mboga ni sehemu muhimu sana ya chakula. Kwa kweli hatuwi kusema tunakula mlo kamili wenye uwiano ikiwa hatutumii matunda na mboga za majani. Lakini pia vitu hivi ndiyo vilivyo na hatari kubwa ya kutuua kwa sumu ya madawa.

Moja ya mambo yanayopigiwa kelele na mataalamu wa afya ni hatari ya kujikuta unakula sumu ya kuua wadudu (pesticides) kwa kula baadhi ya matunda na mboga za majani. Sote tunajua jinsi mboga kama mchicha, mnafu, spinach zinavyotumiwa kwa wingi mijini na vijijini.

Karibu kila mtaa mijini utasikia miito ya kibiashara ikiwaalika walaji kununua mchicha, majani ya maboga, matembele, mchicha nk. Bahati mbaya sana hakuna mtu anayeuliza kama hizo mboga zilipuliziwa dawa ya kuua wadudu zilipokuwa zikikuzwa au la. Mbaya zaidi baadhi yake huwa zina siku chache tu tangu kupata dawa hizo ambazo ni hatari kwa afya ya binadamu.

Kuna haja ya kufanya utafiti ili kuona ni kiasi gani cha maradhi na vifo vinavyotokana na ulaji wa matunda na mboga zenye sumu nchini. Lakini kwamba madhara hayo yapo haikanushiki hata kidogo. Wataalamu wa afya wanashauri kwamba walaji wawe na umakini wa ziada katika matumizi ya baadhi ya aina ya matunda na mboga za majani.

Dr. Don Colbert (1999) anashauri; “unapofikiri ule matunda gani, zingatia yafuatayo: kama ganda la tunda ni nene basi ujue ni salama kwa kuliwa. Kwa mfano ndizi zina sumu sifuri. Ndizi ni moja ya matunda bora unayoweza kula. Machungwa, malimau, mananasi, tikiti maji na tini nayo ni mazuri sana.”

Akizungumzia aina ya matunda yaliyo hatari kuliwa Dkt. Colbert anaonya kwamba yale yenye ganda la nje laini au jembamba ndiyo hatari sana. matunda haya ni kama Apple, pears, grapes, peaches, zabibu. Inashauriwa ule yale yaliooteshwa na kukuzwa bila kupuliziwa dawa. Na kama ni ukiyakosa yaoshe sana kwa maji yatiririkayo.

Migogoro na Utatuzi wake katika Ndoa

18 December 2017

Migogoro inaweza kuwa mibaya na inayoleta athari pale ambapo haishughulikiwi Inaondoa akili na mawazo ya watu kutoka kwenye uhalisi wa jambo au mambo.

 

Yajue maajabu ya nyanya

18 December 2017

Je, wajua kuwa nyanya hupunguza uwezekano wa kupata saratani?

Nyanya ni tunda muhimu na lililozoeleka kuliko mengi. Mara nyingi huchukuliwa kama kiungo zaidi kuliko tunda Ia kuliwa lenyewe, huku likidhaniwa kuwa halina kazi ya ziada kwenye mwili zaidi ya kukifanya chakula kiwe na ladha nzuri. Lakini wataalamu wa afya wamegundua kwamba tunda hili lina uwezo mkubwa wa kupunguza uwezekano kwa mlaji asipate saratani hasa ya tezi dume na ya utumbo mkubwa!

Dkt. Don Colbert (1999), anasema tunda hili sio tu kwamba ni zuri kula lenyewe, bali pia lina lishe-mmea (phytonutrients) aina tatu zenye uwezo wa kuzuia visababishi vya saratani (carcinogen) visiweze kuhimiza chembechembe hai za mwili zisianze kukua hovyo na kuwa saratani. Lycopene, iliyoko kwenye nyanya ina uwezo mkubwa wa kuzuia aina hizo za gonjwa hili hatari (saratani ya tezi dume na ya utumbo mkubwa). Kwa mujibu wa utafiti uliofanywa na Health Professionals Fellowship, mwanaume anayekula milo kumi yenye nyanya kila wiki anapunguza uwezekano wa kupata saratani ya tezi dume kwa45%. Hii inakuwaje? Ni kwa sababu ya jinsi saratani yenyewe inavyoanza na kukua kwenye mwili.

Jinsi Saratani inavyoanza kwenye mwili

IIi saratani itokee kwenye mwili kunahitajika vitu viwili: kiazilishi (initiator) na kichocheo (promoter). Mifano ya viazilishi ni tumbaku. Dkt. Colbert anasema, "Mtu anapovuta sigara, mchakato wa kuanzisha saratani kwa kweli unakuwa umeanzishwa na tumbaku. Lakini saratani hiyo haichanui mpaka kupatikane kichocheo. Hiki ni kitu chochote chenye uwezo wa kuifanya chembe-hai (cell) ianze mwendo wa kukua kinyume na mpangilio wa asili." Huku kukua hovyo kwa chembe-hai ndiyo saratani yenyewe.

Mwanamume anaweza akawa na saratani ya tezi dume katika hatua changa sana. lakini akipewa testosterone, inaweza kuichochea ikakuwa haraka. Vichocheo vingine vya saratani ni pamoja na mafuta, au vyakula vyenye kolestero (cholesterol), na nyama nyekundu. Vyenyewe havisababishi ugonjwa huu lakini huchochea utokee.

Kwa hiyo unapopata kwenye mwili kiini kama cha lycopene, iliyoko kwenye nyanya, inayopigana na viazilishi au vichocheo vya saratani, ni kama kuleta askari walinzi kwenye mwili wako. Kwa sababu hiyo, Dkt. Colbert anashauri, mtu mzima ale angalau nyanya mbili zisizopikwa kila siku.

Page 1 of 2